Linç halleri

OSMANLI'dan günümüze siyasi ve toplumsal tarihimiz boyunca yaþanan "linç giriþimleri" maalesef o kadar fazla ki, baþlý baþýna bir inceleme konusu olurdu adeta. Köylerde, kasabalarda, büyük þehirlerimizde... Bu memleketi seven ve yarýnlarýn bugünden daha huzurlu ve barýþçýl olmasýný dileyen herkes için derin endiþe kaynaðý her biri. Bu hafta peþ peþe iki hadise yaþandý. Birbirinden tamamen kopuk gibi görünseler de bence ayný tahammülsüzlüðün, benzer reflekslerin ürünleri.
Müzisyen Hayko Cepkin'in avukatý yazýlý bir açýklama yaptý. Sanatçýya yönelik fiziksel ve sözlü saldýrýya bir açýklýk getirdi. Baþýndan geçenler üzücü, düþündürücü. Ýstanbul'un orta yerinde bir insanýn üzerine, "Ermeni" kelimesi bir küfür gibi kullanýlarak yüründü.
Þaþýrmýyoruz bile, içten içe öylesine aþinayýz ki bu tür tahammülsüzlük gösterilerine. Bunu "bireysel bir patlama" ya da fevri bir hadise olarak görmekte güçlük çekiyorum. Çünkü bu topraklarda az olmak, azýnlýk olmak, dün olduðu gibi bugün de zor, bugün de yaralý.

*

Ve Sinop. Bin kiþilik bir topluluk, BDP'li milletvekillerine saldýrmaya kalktý. Halkýn oylarýyla seçilmiþ siyasi temsilciler linç edilmek istendi. Farklý olduklarý ve farklý konuþtuklarý için. Tamamen kontrolden çýkmýþ yahut bir düðmeden kontrol edilmiþçesine bir kalabalýk toplandý. Hadise yoruma açýk ve kýyasýya tartýþýlmakta yazýlý ve görsel basýnda. Ama þurasý kesin ki, hep ayný tahammülsüzlük baþ göstermekte her kritik dönemeçte. Neden?
Bize benzemeyen herkesi þiddet kullanarak suspus etmeyi mi öðretiyoruz gençlerimize? Kürtler Sinop'a, Türkler Diyarbakýr'a adým atamasýn; bu mu arzulanan? Kimse kimsenin fikirlerini ve duruþunu beðenmek zorunda deðil. Ama deðiþik olaný, "öteki" olaný kaba kuvvetle bastýrmaya veya yok etmeye kalkmak nasýl bir zihniyettir ki her sýnýftan, her kesimden ve her kökenden insanda tekrar ve tekrar zuhur etmekte?
Bu dünyada Âdemoðullarý ve Havvakýzlarý kendine benzemeyenden öðrenir en çok. Týpatýp bizim gibi konuþan/düþünen/yaþayan birinden öðrenecek hiçbir þeyimiz yok. Aynýlaþma bireyleri, topluluklarý ve ulus devletleri kurutup çoraklaþtýran bir iklim. Ne yaratýcýlýk ve sanat çýkar böylesi ortamlardan, ne de hakiki demokrasi.
Demokratik çoðulculuða inanýyorsak þayet, tüm bunlardan bir ders çýkarmalýyýz. Lise ve üniversitelerimizde, gazete ve dergilerde, televizyon programlarýnda; askerlik yýllarý boyunca, sokakta, iþyerinde, velhasýl hayatýn her kademesinde "hoþgörü ve empati ve barýþ" kültürünü anlamak ve anlatmak durumundayýz.
En zayýf olduðumuz halka bu. Zira temelimiz yok. Çokuluslu, çok dinli bir imparatorluðun torunlarý olduðumuz halde yekpare bir ulus devlet olduðumuzu zannederek büyüdük. Her türlü farklý düþünceyi ve kimliði "iç mihrak" olarak gördük; dýþlamaya, o da olmadý cezalandýrmaya kalktýk.
Azýnlýk kelimesi bir küfür oldu dilimizde. Bize benzemeyeni güvenilmez belledik. Korku ve kibir, beter bir karýþým. Þüphe, hezeyan ve paranoyalar ürettirmekte. Bir de bol bol komplo teorileri. Bu kadar kutuplaþma ve önyargý iþte bizi buralara getirdi.

*

Sene 2013, yollarda "E.... p..." diye tartaklanan müzisyenler. Sinop'ta dövülmek istenen Kürt milletvekilleri. Ve her iki hadiseyi de "Gençler bunlar, galeyana gelmiþtir" diye geçiþtirmeye meyyal bir ruh iklimi.
Linç halleri bulaþýcýdýr. Bir de bakarsýnýz yayýlmýþ toplumun her katmanýna. Bugün konuþmayacaksak empatiden, barýþtan, hoþgörüden, kardeþlikten ve hakiki bir demokrasiden ve ifade özgürlüðünden, bugün yüzleþmeyeceksek tahammülsüzlüklerimizle, ya ne zaman?